Оқсыз қалажұрты

Оқсыз қалажұрты, б.д. бірінші ғасырлары – XV ғ. (археол.). Маяқұм ауылының солтүстігінде, 9,5 км қашықтықта, Ақжар деген жерде орналасқан. Географиялық координаттары 42Т421244 UTM 4755998. 1900 жылы Н.В.Руднев кішірім қазба жүргізіп зерттеген. 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (А.Н.Бернштам), 1975 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясы (К.А.Ақышев, К.М.Байпақов) зерттеген. Ғылыми әдебиетте Оқсыз Әбу Насыр әл-Фараби туған…

Жалғасы...

Алтын төбе қалажұрты

Бірінші ғасырлары – 11 ғ. (археол.). Қоғам ауылының солтүстік-батысында, 5,5 км жерде орналасқан. Географиялық координаттары 42Т 437102 UTM 4747216. 1947 ж. Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (А.Н.Бернштам) зерттеген. 1949 ж. шахристанның оңтүстік бөлігінде қазба жүргізілді. Кесектен соғылған кұрылыс қалдықтары бар 3 мәдени қабат аршылған. Қазба нәтижесінде алынған материалдарды сараптау барысында 2 хронологиялық этап анықталды: б.д. бірінші…

Жалғасы...

Жалпақтөбе қалажұрты

I-XIII ғғ. (археол.). Қоғам ауылынан солтүстік-батысқа қарай 17 км жерде, Отырар төбеден батысқа қарай 10 км жерде орналасқан. Географиялық координаттары 42Т433635 UTM 4747978. 1948 жылы Оңтүстік-Қазақстан археологиялық экспедициясы (А.Н.Бернштам), 1966-70 жылдары Отырар археологиялық экспедициясы (К.А.Ақышев), 2006 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясы зерттеген. Жалпақтөбе – күрделі фортификациялық жүйесі бар, Сырдарияның ірі меандрларының бірінің қасында орналасқан…

Жалғасы...

Пұшықмардан қалажұрты

I-VIII ғғ. (археол.). Көкмардан ауылынан оңтүстік-батыста, 4 км жерде, Арыс өзенінің сол жағалауында, Сырдарияға құяр тұсында орналасқан. Географиялық координаттары 42Т444836 UTM 4731387. 1969-70 жылдары Отырар археологиялық экспедициясы /К.А.Ақышев/ зерттеген. Пұшықмардан ерте ортағасырлық қаланың қалдығы. Цитаделі қирандының шығыс бөлігінде орналасқан. Ол көлемі 150х120 м, биіктігі 10 м, төртбұрышты төбе болып қалған. Шахристан цитаделге батыс жақтан жапсарласады.…

Жалғасы...

Пышақшы төбе қалажұрты

I-XII ғғ. (археол.). Қоғам ауылының оңтүстік-батысында, 1 км жерде орналасқан. Географиялық коорди-наттары 42Т 442718 UTM 4740913. 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялықэкспедициясы (А. Н. Бернштам) зерттеген, 1949 жылы төменгі (батыс) алаңның шығыс шетінің ортасында қазба жүргізілді. 6—10 ғғ. жататын 3 қабат аршыл-ды. 1969 — 70 жылдары Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясы (К. А. Ақышев) зерттеп, кішігірім…

Жалғасы...

Көкмардан Қалажұрты, Б.З. I – VII Ғғ.

Көкмардан ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 5 км жерде, Арыс өзенінің сол жағасында орналасқан. Географиялық координаттары 42Т444709 UTM 4732986. Отырар қалажұртына дейінгі текелей қашықтығы – 20 км, Арыстың қазіргі арнасы мен Шәуілдір ауылынан 7 км. Төбедегі қазба жұмысын 1977, 1978-83 жылдары Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясы (К.А.Ақышев, К.М.Байпақов) жүргізді. Көк-Марданның қирандылары екі бөліктен, яғни негізгі төбе мен…

Жалғасы...

Мыңшұқыр мекенжұрты

XIV-XV ғғ. (археол.). Отырар қалажұртынан оңтүстікке қарай 5 км жерде, Мыңшұңқыр елдімекенінде орналасқан. Географиялық координаттары 42Т442716 UTM 4739678. Отырар мемлекеттік археологиялық қорық-музейі 1988 жылы зерттеген. 1990-91 жж, 95 ж қазба жүргізілген (М.Б.Қожа). Ескерткіш онша биік емес, көлемі 90х70 м келетін төбе түрінде сақталған. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа созылып жатыр. Оңтүстік-батыс бөлігін шаруашылық мақсатта қазылған ұзындығы 80 м,…

Жалғасы...

Мардан күйік қалажұрты

I-XV ғғ. (археол.). Қоғам ауылының солтүстігінде, 7 км жерде орналасқан. Географиялық координатта-ры 42Т 438693 UTM 4750346. 1949 – 51 жж. Оңтүстік Қазақстан археологиялықэкспедициясы (Е. И. Агеева, А. Н. Бернштам) зерттеген. 1986 ж. Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экс-педициясы (К. М. Байпақов) қазба жүргізген. Ескерткіштің екінші аты — Қоңыртөбе. Жергілікті тұрғындар берген ат қалажүрттың ерекшелігін дәл көрсетеді.…

Жалғасы...

Қаракөншек қалажұрты

Қаракөншек қалажұрты, I-XII ғғ. (археол). Шәуілдір ауылының оңтүстік шетінде, Арыс өзенінің оң жағалауында тұр. Географиялық координаттары 42Т448460 UTM 4735889. 1948-49 жылдары Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (А.Н.Бернштам), 1969-70 жылдары Отырар археологиялық экспедициясы (К.А.Ақышев) зерттеген. Үшбұрыштанып келген төбенің көлемі: оңтүстік-шығыс жаны 180, оңтүстік-батыс жаны 160 м, солтүстігі – 190 м, биіктігі-15 м, төбесінде 75х60 м болатын дөңгеленген…

Жалғасы...

Отырар қалажұрты

Ұлы Жібек жолы бойындағы ірі орталықтардың бірі, ғұлама ғалым Әбу Нәсір Әл-Фарабидің отаны Отырар – Қазақстанның Оңтүстігінде орналасқан ортағасырлық қалалардың ең белгілісі. Отырар ежелгі заманнан-ақ қалаларында ғылым мен мәдениет, сауда өндірісі, далаларында егін, мал шаруашылығы қатар дамыған әлемдік мәдениеттің ірі орталықтарының бірі болған VІ-VІІІ ғасырларда Отырар-Фараб Сырдарияның орта шегіндегі ірі феодал иелігінің астанасы, ІХ-ХІІ ғасырларда…

Жалғасы...